Het ideale examen Nederlands (Nederlands NU!)

Het ideale examen Nederlands?

Afgelopen jaar kende het examen Nederlands een dieptepunt als het gaat om alle kritiek die er zowel voor- als achteraf werd verkondigd. Er bestaat al langer onvrede over het examen, maar met alleen klagen verander je uiteindelijk niks. Aan de hand van twee socratische gesprekken van ongeveer een uur, hebben meer dan zestig docenten zich gebogen over de vraag hoe een ideaal examen Nederlands eruit zou zien. Een lastige en complexe vraag, maar de deelnemers wisten er wel raad mee. Er werd in mijn ogen constructief nagedacht over hoe we het huidige examen zouden kunnen verbeteren. Wat er precies is besproken kun je hier lezen. Uiteindelijk resulteerden de gesprekken in een paar aanbevelingen.

Goed zoals het is 
De eerste aanbeveling is wellicht opvallend, maar volgens de docenten zou er op de korte termijn niet zo veel hoeven te veranderen. Verschillende docenten gaven aan dat het huidige examen best deugt: goede teksten met over het algemeen interessante vragen. Het havo-examen kreeg zelfs een pluim. Het is vooral het antwoordmodel waar het misgaat. Docenten zouden meer ruimte willen zien in het beoordelen van de antwoorden. Met het huidige antwoordmodel worden sommige antwoorden van leerlingen namelijk fout gerekend, terwijl juist blijkt dat ze het begrepen hebben. Daarnaast vonden de docenten dat sommige vragen in het examen verbeterd of geschrapt moesten worden. Al met al een eerste duidelijke aanbeveling: beperk je tot leesvaardigheid op het centraal examen; verbeter de kwaliteit van de vragen; bevorder dat leerlingen kritisch denken en helder formuleren; zorg voor ruimte in het antwoordmodel.

Weging CE
Daarnaast was vrijwel iedereen het erover eens dat de weging van het examen momenteel te zwaar is. Nu wordt het eindcijfer voor de helft bepaald door het examencijfer, maar dat zou volgens de docenten teruggebracht moeten worden naar 30 procent. Dat betekent dat het schoolcijfer in de toekomst voor 70 procent meetelt. Docenten voelen daardoor meer ruimte om in het laatste jaar niet alleen de focus op leesvaardigheid te leggen. De praktijk wijst namelijk uit dat er in het laatste jaar te veel nadruk op examentraining ligt, terwijl de docent liever de diepte in zou willen met bepaalde onderwerpen die voor ons vak relevant zijn. Overigens bepleitten enkele deelnemers juist de 50 procent te behouden. Nederlands is tenslotte een kernvak en mag niet minder zwaar wegen dan de andere vakken.

Inhoud examen
Een andere suggestie die werd gedaan is dat het examen in de toekomst meer over de inhoud van het vak zou moeten gaan. De leerlingen zouden zich gedurende het examenjaar kunnen verdiepen in een onderwerp uit bijvoorbeeld taalkunde of letterkunde. Of er zouden juist maatschappelijke vraagstukken centraal kunnen staan, wellicht afgestemd op de profielen, waarbij de leerlingen bij het examen zelf een onderwerpskeuze kunnen maken. Of geef leerlingen van tevoren de onderwerpen mee ter voorbereiding op het examen, zoals nu ook bij geschiedenis en de klassieke talen wordt gedaan. Pas als de leerling inhoudelijk beter geïnformeerd is, kan hij een tekst kritisch lezen en nuance aanbrengen in zijn of haar antwoorden.

Wat nu?
Interessante uitkomsten! Maar wat nu? Met deze aanbevelingen willen we samen met Levende Talen rondom de tafel gaan zitten met het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap. We laten het ministerie weten wat docenten Nederlands willen en hopen natuurlijk dat het uiteindelijk tot een verandering zal leiden.

 

Gysbreght van Aemstel: the movie!

Net als voorgaande jaren behandelen we in vwo 5 de tragedie Gysbreght van Aemstel van Joost van den Vondel. Enige voorkennis hebben mijn leerlingen al, omdat we samen met de vakgroep Engels de Renaissance behandelen. Toch merkte ik afgelopen jaren dat ik niet echt gelukkig werd om de Gysbreght in een aantal lessen klassikaal te lezen. Dat vind ik een tekortkoming van mezelf, want ik moet diegene zijn die mijn leerlingen weet te boeien met dit verhaal. Maar ondanks een leuke Prezi en wat interessante anekdotes, zag ik dat mijn leerlingen maar bar weinig van het verhaal snapten. Dat moest dit jaar anders!

Allereerst heb ik de Gysbreght ingeleid door middel van een filmpje en wat theorie. Daarna heb ik de opdracht uitgelegd: ieder groepje moest een gave animatie maken van het bedrijf dat ze kregen toegewezen (dit stuk telt 5 bedrijven net zoals in een tragedie). Door middel van Wheel Decide heb ik vijf groepen gemaakt. Uiteindelijk maken we met heel de klas Gysbreght van Aemstel: the movie!

Brainstorm GysbreghtLeerlingen zijn bij elkaar gaan zitten en hebben het betreffende bedrijf in stilte gelezen. Daarbij werden aantekeningen gemaakt, waarbij ook de link gelegd moest worden met de kenmerken van een tragedie. Vervolgens heb ik laten zien welke mogelijkheden er zijn om een animatie te maken en dat het handig is om een script te schrijven. Daarna vlogen de ideeën over de tafel; intelligente en gedetailleerde vragen werden gesteld en langzaam ontstond ieders animatie.

En dan gaat het echte werk beginnen: scripts werden ingesproken, attributen werden gemaakt of gekocht, een groen scherm en camera werden geregeld, laptops & tablets werden meegenomen… iedereen was heerlijk bezig. Schitterend om mijn leerlingen zo actief bezig te zien met een werk uit de renaissance! Sommige leerlingen waren ver na schooltijd nog bezig met het maken van de animatie (en nee, dat was niet de dag voordat het af moest zijn).

Schetsen personages GysbreghtLeerlingen spreken hun animatie inDe Gelderlander was aanwezig tijdens de presentaties

Tijdens de presentaties was een journalist en fotograaf van de Gelderlander aanwezig. Leerlingen lieten vol trots hun gemaakte werk zien! Uiteindelijk is dit het eindresultaat geworden: Gysbreght van Aemstel: the movie!

Ik ben echt enorm trots op mijn leerlingen. In de evaluatie kwam naar voren dat ze het een erg motiverende opdracht vonden. Opvallend, want ze wisten dat ze hier geen cijfer voor zouden krijgen (en dat zegt iets over de intrinsieke motivatie).

Ik ben er in ieder geval van overtuigd dat ze meer van de Gysbreght hebben begrepen dan wanneer we dit werk klassikaal hadden behandeld. Van te voren heb ik tegen de klas gezegd dat ik een verrassing voor ze heb, als deze video meer dan 1000 views in een maand tijd krijgt. Help jij mijn leerlingen een handje door ernaar te kijken? Ik hoop voor hen dat dat lukt!